PUBLICIDADE
Venres, 12 de marzo de 2010
Xurxo Pérez Pintos, biólogo
‘Que as nucleares son de dereitas é unha parvada’

Xan Carballa Despois do éxito que supuxo o libro 'As bionvasións na Galiza', escrito con Xosé María Bouzo, o biólogo Xurxo Pérez Pintos (Vigo, 1948) publica, tamén en Edicións A Nosa Terra, 'Historia contemporánea da destrución da natureza', unha análise sobre centrada sobre todo no século XX e os grandes conflitos que transformaron a fasquía natural do país.

Reloxo 07.06.2009 | 09:49

Xurxo Pérez Pintos, biólogo Xurxo Pérez Pintos, biólogo. Paco Vilabarros

Fala de debates medioambientais pechados, pero a necesidade da enerxía nuclear volve sempre como un ritornello. Cal é a súa posición sobre esta cuestión?

Avanzou moito a enerxía nuclear e daquela o debate non se producirá do mesmo xeito que nos anos 70/80. Do que se trata é de defender o mix tecnolóxico, é dicir ter unha batería de recursos que non poña todos os ovos no mesmo cesto. Non todo van ser renovábeis, nin petróleo, porque prestar un servizo enerxético é moi complicado. Manter os picos de demanda moitas veces só se consegue coa hidroeléctrica, que abre máis as comportas dos encoros e responde de contado á demanda, pero non pode facerse cunha central de carbón ou de ciclo combinado co gas. A industria nuclear garante un mínimo básico de subministro ao sistema e é moi difícil prescindir dela como auxiliar. Cada un dos elementos dese mix tecnolóxico ten que ter a súa cota. Se se pretende a autosuficiencia, como Francia, a nuclear é clave pero podes primar as novas tecnoloxías de enerxía alternativa porque teñen máis investimento e producen máis dinamización económica. O debate nuclear volverá irremediabelmente, pois entre outras cousas a vida útil das actuais centrais esgótase. Nas próximas semanas o goberno debe tomar unha decisión sobre Garoña, por exemplo, e en anos vindeiros sobre as demais nucleares españolas. A idea de que as centrais nucleares son de dereitas ou de esquerdas paréceme unha parvada. Eu son bastante partidario da enerxía nuclear e non son de dereitas.

A súa posición é heterodoxa sobre o ecoloxismo tradicional.

Máis ben pragmática. Dentro do mix tecnolóxico é case imprescindíbel unha fracción nuclear. Pero como se di o veleno está na dose. Non é o mesmo en Francia onde a enerxía nuclear está xestionada por entidades estatais moi severas que nunha economía liberalizada que racanea en seguridade para obter máis beneficios. Depende tamén de que tecnoloxía se utilice e como se xestione ou inspeccione a seguridade. O eucalipto é malo ou bon? Depende de como se use e en que cantidade. As posicións de James Lovelock, o da Hipótese Gaia, que é agora un partidario case excesivo da enerxía nuclear, ou a de Patrick Moore un dos fundadores de Greenpeace, amosan que é unha polémica aberta. É claro que hai lobbys que presionan nesta dirección e presentan o nuclear como panacea, que non é o que eu penso, pero si que forma parte da panoplia de recursos enerxéticos a utilizar.

‘A desagrarización é unha oportunidade para recuperar o bosque’
Hai unha época de Galiza na que podemos falar dun territorio ocupado e cultivado case plenamente pola man humana.
 
O territorio estaba intensamente xestionado. Na época do Catastro de Ensenada os viaxeiros que andaban por Galicia dicían nas súas crónicas que todo estaba aproveitado, aínda que eles consideraban inculto o monte que formaba parte do complexo agrario. Máis do 90% do territorio estaba intensamente xestionado. A paisaxe do agromar espontáneo da natureza é algo relativamente recente, da Transición para aquí máis ou menos. Cando a vaga de incendios de 2006 un dos causantes dun lume foi un párroco que prendera para limpar de broza a Casa Rectoral, e é que a proliferación sen control e o desarranxo prodúcese porque se abandonaron prácticas agrarias anteriores sen nada que as substituísen.
 
A idea do monte como selva sen control carece de sentido?
 
O monte cultivábase. Mesmo o toxo de Betanzos era a semente máis procurada para cultivar o monte. Os fins non eran alimenticios pero si como soporte á agricultura.
 
Na análise que fai dos lumes forestais case hai unha lóxica e unha inevitabilidade na súa repetición anual.
 
Cando se di que é un problema estrutural case se está a dicir que é inevitábel. Pero non se fala de estruturas actuais senón de fenómenos que se van superpoñendo durante o tempo, especialmente no que ten que ver coa propiedade dos montes. No libro trato de facer unha guía para entender os trazos grosos da natureza actual. Até hai pouco a consideración do tempo só se contemplaba para a evolución pero non para os fenómenos naturais ou a construción da paisaxe. O caso do franquismo sería o máis patente: tivo tanto poder, exerceuno tantos anos e tomou decisións tan específicas en materia medio ambiental que creou hábitos fondos con consecuencias que chegan até hoxe. Os incendios derivan directamente da fantasía do franquismo de crear grandes fábricas de celulosas cerca dos portos e que cada unha delas fose autosuficiente no subministro de madeira, cunha superficie repoboada continua. Non houbo fábricas pero transformaron os montes, e o lume toma unhas proporcións enormes porque son masas forestais continuas.
 
Os cambios na xestión da propiedade comunal veñen de máis atrás que o franquismo.
 
Pero os anteriores cambios fixéranse permitindo unha certa adaptación ao campesiñado. Primeiro tolerando o control de zonas do monte comunal e logo pasando formalmente os montes en man común aos concellos. Pero o franquismo rompeu calquera posibilidade de adaptación e a resposta da xente foi tentar volver á situación anterior queimando os montes. Pero iso son os lumes históricos. Agora quedan os flocos daquela situación porque non está claros os termos da propiedade e moitos litixios de particulares entre si ou entre comunidades resólvense co lume. Se a iso lle sumamos o cataclismo da sociedade tradicional, e que aínda quedan residuos daquela maneira de intervención no monte, e a obriga de usar o lume para mellorar pastos, para afuxentar as feras agachadas no monte basto que destrúen cultivos ou para facer aproveitamentos de caza.
 
No norte de Galicia, á rotura do monte comunal, respondéuselle co “aproveitamento de varas” e xunto co clima é menor a incidencia do lume.
 
No aproveitamento de varas cada familia tiña unha porción de monte e mantíñanse así moitas xeracións. Por iso enfrontaron mellor a lexislación liberal. Houbo menos conflitos e agora hai capacidade para facer cooperativas de explotación madeireira. Ademais o clima do norte no verán é moito menos seco que no sur de Galicia.
 
A redución radical do complexo agrario en trinta anos obriga a establecer novos criterios de utilización do medio natural.
 
Toda a fauna que hoxe se quere recuperar outrora era un encordio eliminábel. Daquela a matriz medio ambiental que necesitaba a humanidade era diferente á da natureza libre e eliminábanse as interferencias. Hoxe a sociedade precisa outras cousas. Se inzan as granxas solares, os cultivos bioenerxéticos ou os parques eólicos, esa ocupación do territorio pode volver facerse incompatíbel con manter zonas de protección. Habería que aproveitar a oportunidade e preservar o carácter de singularidade natural dalgunhas zonas. O goberno anterior, cunha sensibilidade superior nesta cuestión, non fixo nada para crear as condicións e parar accións lesivas innecesarias.
 
A idea de ordenar o territorio parece aceptada, a discusión está nos criterios que se seguen?
 
Hoxendía hai unha oportunidade bárbara porque o futuro, como di a canción, é moi escuro. Mentres non sexa necesaria a utilización de determinadas áreas do territorio fagamos un inventario delas e démoslle unha protección xenérica, conectándoas entre si e xa haberá ocasión das rebaixas. Neste momento en que as necesidades non son ten perentorias, coa desagrarización do medio rural, pódense aproveitar para afianzar a tendencia espontánea de recuperación da natureza e dar os primeiros pasos do retorno do bosque.
 
E cales son as vantaxes dese retorno?
 
Hai un acordo xeral de que a biodiversidade é un ben en sí mesmo. A sociedade quere protexela por razóns económicas, estéticas e porque como non coñecemos o futuro hai que manter o xermoplasma en xeral. E para manter a biodiversidade hai que preservar os hábitats e iso obriga a manter zonas de bosque. Hai anos había que explicar por que preservar as zonas húmidas, hoxe é un debate que está pechado e só intereses moi limitados poden cuestionalo.
Imprimir     Tamano Menos Tamano Mas
VOTA
A Nosa Terra Diario eliminará todos aqueles comentarios que conteñan vocabulario ofensivo ou publicitario ou que non se axusten ao tema desta información. Grazas pola súa participaciún.
 
© 2010 A Nosa Terra
Principe 22 - Baixo. 36202 Vigo
Tel. 986 22 24 05.

info@anosaterra.com
diariodixital@anosaterra.com
Delegación Santiago
Tel. 620 91 70 56

Publicidade:
Tel. 616 90 46 88
Tel. 986 43 38 30
publicidade@anosaterra.com
PDF  Descargar Tarifas
Edita: Promocións Culturais Galegas S.A.
Vicepresidente e Conselleiro-delegado:
Afonso Eíré López


Director: Manuel Veiga Taboada
Subdirector: Xan Carballa Alonso
Coordenador Dixital: César Lorenzo Gil
Edición: María Obelleiro Hermida
Charina Giráldez Río