
A existencia de períodos de fames masivas son habituais na historia da humanidade. Xa T. R. Malthus aventurara a idea de que eran elementos estruturais do sistema, pois a taxa de medra da produción de alimentos sería insuficiente para manter a unha poboación cada vez maior. Da ciencia económica xurdiron teorías e receitas contraditorias e dalgunha maneira todas elas fan referencia a problemas reais dun espazo e momento histórico determinados.
Pois ben, nesta época da globalización os informes da FAO e doutras institucións internacionais alertan da posibilidade real de desabastecemento de cereais básicos para as dietas de subsistencia nos países pobres debido ao incremento nos prezos ocasionado polo desaxuste entre oferta e demanda acentuado pola chegada ao sector dos especuladores da actividade inmobiliaria e financiera.
Pola vía da oferta, o cambio climático con secas e anagamentos, a redución da superficie e do emprego agrario e unha liberalización que prioriza a industria sobre a produción son factores que pexan o investimento pois as taxas de beneficio desincentivan os axentes a entraren nunha actividade que require un certo grao de especialización, permanencia e garantías por parte do sistema económico e institucional. Quizais, a agricultura é un dos sectores que debería estar máis protexido e orientado á satisfacción das necesidade básicas con limitacións á especulación e á liberalización pois a autonomía e seguridade alimentar teñen que ser garantidas polas institucións político-económicas con salvagardas ao libre funcionamento do mercado. Pola vía da demanda, o desenvolvemento económico da China e a India e o desvío de comercio cara aos biocombustíbeis incentivado polas regulacións públicas dá lugar a un aumento da demanda que é estrutural e requirirá de cambios importantes no curto e medio prazo.
O aumento dos prezos do petróleo non fai máis que aguilloar os prezos dos alimentos pola importancia dos insumos da produción agraria e pola transformación dos biocombustíbeis en alternativa enerxética. Neste contexto, nos países pobres a ameaza de falta de alimentos é real tanto por razóns estruturais globais como pola permanencia das causas internas (desigualdade na distribución da riqueza e da renda, corrupción institucional) que impiden a posta en marcha de políticas orientadas a acadar a autonomía e a seguridade alimentar.
Esta crise requirirá propostas globais que han de compatibilizar a autonomía das políticas agrarias coa garantía de aprovisionamento para o conxunto dos países mediante a creación dunha rede de almacenaxe na que se acumule un stock de recursos xestionado por institucións humanitarias sen ánimo de lucro. A crise é tamén unha oportunidade para as multinacionais da alimentación e dos transxénicos que aproveitarán a escaseza para controlar a innovación tecnolóxica, limitar a autonomía das políticas agrarias e seleccionar as especies rendíbeis reducindo a biodiversidade.