Xosé Manuel Beiras Torrado naceu en Santiago de Compostela en 1936, no seo dunha familia de tradición galeguista. O seu pai, Manuel Beiras, fora comerciante, militante do Partido Galeguista e concelleiro en Santiago. Estudante de Dereito en Compostela, marchou a ampliar a súa carreira a París, onde cursou Economía e Literatura francesa, e posteriormente Economía en Londres. Nos anos sesenta entrou a traballar como profesor na facultade de Dereito da Universidade de Santiago, ao tempo que inicia a súa actividade política, participando na fundación do PSG (1963).

A súa carreira política levouno a diversos postos nesa organización, en contacto con outras organizacións nacionalistas europeas, ao tempo que foi progresando na súa carreira universitaria. Foi decano en funcións da recén fundada Facultade de Ciencias Económicas de Santiago en 1968, e en 1970 leu a súa tese de doutoramento, pola que obtivo premio extraordinario, para acceder logo á cátedra de Estrutura Económica en 1980.

Nesta época realizou a maior parte dos seus ensaios científicos e de carácter económico, dende o inaugural O problema do desenrolo na Galiza rural (1968), Estrutura y problemas de la población gallega (1970), até o máis importante: O atraso económico de Galiza, de 1972. Estas obras inciden na análise dos principais factores económicos da Galiza da ditadura, enlazando coa tradición de análise liberal do tempo da ilustración, aínda que cunha óptica esquerdista, desenvolvendo o modelo chamado “colonialismo interior” que asociaba boa parte dos problemas e atrasos de Galiza á situación política de dependencia.

Entre 1958 e 1968 foi subdirector da Revista de Economía de Galicia, que dirixía dende a Editorial Galaxia Xaime Isla Couto.

En 1982, logo de diversos fracasos electorais do nacionalismo, participa na fundación do BNG e, en 1985, convértese en deputado no parlamento galego. Elixido membro da Real Academia da Lingua nos anos sesenta, renunciou nos oitenta por unha discrepancia política.

En paralelo, Xosé Manuel Beiras desenvolveu unha intensa actividade como tradutor a finais dos cincuenta, de textos franceses, fundamentalmente da escola existencialista.

Como dato curioso, a el e mais a Xosé Luís Franco Grande débese a tradución galego de Whe Shall over come (Venceremos nós), gravada por Luís Olivares (Edigsa/Galaxia, 1967), que se convertería en himno das mobilizacións universitarias composteláns contra a ditadura en 1968.