PUBLICIDADE
Mércores, 10 de marzo de 2010
Portada  |  SOCIEDADE   RSS  |  Xeral   RSS
Ofrenda floral
Ribadavia homenaxea a tres Schindler galegas

Redacción .  O vindeiro domingo 7 de setembro, Lola, Amparo e Xulia Touza Domínguez, recibirán unha ofrenda floral polo seu labor de axuda de refuxiados xudeus na II Guerra Mundial, aos que axudaban a pasar a Portugal.

Reloxo 06.09.2008 | 07:59
TAGS: Xudeos , Touza Domínguez , Antón Patiño ,

Xudería de Ribadavia Xudería de Ribadavia. XC Esquerda   1 / 2  Dereita  

Episodios cotiáns de heroísmo baixo a ditadura van saíndo á luz anos despois. No libro de Antón Patiño, Memoria de Ferro (A Nosa Terra) recollíase a descoñecida fazaña anónima de tres irmáns de Ribadavia que axudaban a un número indeterminado de xudeus na fuxida do nazismo cara Portugal. O relato, que recollemos nestas páxinas, deu pé á concellería de Cultura da capital de Ribeiro a inserir este acto dentro da “Xornada Europea da Cultura Xudía”, que se celebra simultaneamente en vinte vilas e cidades do estado, entre elas as galegas de Tui, Monforte ou Ribadavia e outras moitas de trinta países europeos.
 
O programa de actos  inclúe audicións de música sefardí, visitas guiadas pola xudería de Ribadavia, degustacións de doces e viño kosher  e unha xornada de portas abertas do Museo Sefardí de Galicia. A oferenda floral é ás 12,30 no cemiterio de Ribadavia.

Relato de Antón Patiño
Lola, Amparo e Xulia
Rexentaban o quiosco da estación de ferrocarril de Ribadavia e alí despachaban melindres, rosquillas e pavías de Beade e Vieite. Tamén licor café e viños do Ribeiro de gran sona, que lles servían para aforrar, no día a día, e manter a casa porticada da rúa do xuíz Viñas número 2. Nela vivían e de alí saía a masa de fariña de pan trigo con destino ao forno da mesma rúa. Chegaban logo as viandas ao quiosque da estación para facer coincidir a súa venda en quente co horario de saída e chegada dos comboios.
 
Lola tivera de solteira un fillo que criou co apoio das súas irmás.  Sempre andaron moi unidas no seo dunha familia ben numerosa. Chegaron a sete, tres homes e catro mulleres. Isolina, elas e máis Paco, Camilo e Guillermo.  Os malos tempos do 36 fóronos pasando coa perda dalgunha amizade no camiño, mais, curados da desfeita maior, sentiron chegar outra de Europa. Era a dos xudeus perseguidos que, as irmás Touza Domínguez, Lola, Amparo e Xulia, comprometéronse en salvagardar xuramentadas nunha rede de apoio.  Elas eran quen desviaban cara a Portugal a todos aqueles que escapaban do gaseamento e a persecución cando chegaban a Galiza.
 
Lola Touza teceu a malla clandestina co concurso dun familiar taxista. O coche de punto de Xosé Rocha Freixedo pasou a ser de confianza. Como tamén o era o de Xavier Míguez O Calavera, tamén con praza de taxi en Ribadavia. Á chegada dun tren sinalado, de noite ou de día, Lola, sempre atendía os viaxeiros en situación de auxilio. Agachaba os fuxidos na súa casa e dáballes mantenza e descanso coa complicidade familiar das súas irmás.
 
No silencio da noite elexida apuraban a condución cara a fronteira. No auto de Rocha ou do Calavera enfiaban por Reza, Paixón, Arnoia e Meréns, encomendándose á sorte. As lendas do Rego do Gato, da Pedra das Pechaduras e do Burato das Chairas quedaban atrás por Rabiño, Cortegada, Casal, Trado e Desteriz camiño da salvación. Logo Ponte Barxas e unha fronteira onde abeirar os fuxidos.
 
Eran anos de fame, mais Lola, Amparo e Xulia trasegaban sen medo a xudeus e perseguidos que viñan xa marcados e contactados desde Monforte. Os enlaces conducíanos até elas e o seu quiosque da estación, correndo sempre cos custos de coches e máis guías, que agardaban na raia de Portugal.
 
Lola morreu o 26 de xuño de 1966. Amparo descansou o 6 de febreiro de 1981 e Xulia desapareceu o 6 de xuño de 1983. Xuntas viviron e xuntas están enterradas no cemiterio de Ribadavia. As faldriqueiras das irmás Touza Domínguez sempre tiveron fondo para sacrificarse na honra dos seus antepasados e da liberdade dos descoñecidos.l

Publicado en A Nosa Terra  1.122 e recollido no volume Memoria de Ferro

COMPARTIR Envía a Chuza Envía a Facebook Envía a Menéame Envía a del.icio.us Envía a Digg Envía a Google Bookmark Envía a Yahoo My Web Envía a Technorati Envía a Barrapunto Envía a Domelhor
Imprimir     Tamano Menos Tamano Mas
VOTA
© 2010 A Nosa Terra
Principe 22 - Baixo. 36202 Vigo
Tel. 986 22 24 05.

info@anosaterra.com
diariodixital@anosaterra.com
Delegación Santiago
Tel. 620 91 70 56

Publicidade:
Tel. 616 90 46 88
Tel. 986 43 38 30
publicidade@anosaterra.com
PDF  Descargar Tarifas
Edita: Promocións Culturais Galegas S.A.
Vicepresidente e Conselleiro-delegado:
Afonso Eíré López

Director: Manuel Veiga Taboada
Subdirector: Xan Carballa Alonso
Coordenador Dixital: César Lorenzo Gil
Edición: María Obelleiro Hermida
Charina Giráldez Río
Premio EGANET 2008 - Web Comunicación Empresarial
Valid XHTML 1.0 Transitional Valid CSS!
Pedro Figueras Comunicación Opsou